زرشک درختچه‌ای تیغدار به طول ۱ تا ۵ متر است. چوب آن به رنگ قرمز، قهوه‌ای یا زرد است. برگ‌های آن بیضی شکل با دندانه‌های اره‌ای و میوه اش قرمز رنگ بیضوی شکل و ترش مزه‌است. به ریشهٔ درخت زرشک «آئر خیس» گفته می‌شود.

انتهای بهار و ابتدای تابستان فصل شکوفه دادن بوته زرشک است، غنچه‌های زرد رنگ زرشک در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می‌گیرند.

زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است. کشور ایران بزرگترین تولیدکننده زرشک در دنیا است که در این میان استان خراسان و شهرستان قائنات با در اختیار داشتن نزدیک به ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.

سبوس و ریشه زرشک حاوی مواد شیمیایی به نام آلکالوئید ایزوکوئینولین است. این ترکیبات دارای خواص آنتی‌بیوتیکی دارد. برخی ازآن‌ها باعث پائین آوردن تب، کاهش تورم و فشار خون شده و به تنظیم ضربان قلب و انقباض عضلات قلب کمک می‌کنند.

 

زرشک در ایران

در ایران زرشک گونه ای منحصر به فرد است و با گونه های دیگر متفاوت است بیشتر در منطقه خراسان جنوبی یا قهستان کشت می شود زیرکوه قاین مرکز اصلی تولید ان است. خوشه زرشک ایرانی ابتدا زرد رنگ و بعد ترش مزه و در زمان رسیدن قرمز می شود و به مرور به رنگ شرابی در می آید.

برگ

اسهال‌های مزمن را درمان می‌کند.

برگ زرشک دارای مقدار زیادی ویتامین ث می‌باشد.

در موقع آنژین و گلودرد، دم کرده برگ زرشک را غرغره کنید.

مصرف مقدار زیاد زرشک یا ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست.

میزان مصرف بالای این گیاه به مدت طولانی می‌تواند سبب ناراحتی معده و روده‌ها شود و جذب ویتامین B کافی در بدن را مشکل می‌کند.

جویدن برگ زرشک، باعث محکم شدن لثه و دندان می‌شود.

گیاه‌شناسی زرشک

زرشک و ارتباط آن با محیط طبیعی

انواع زرشک دانه دار به عنوان درختچه‌ای میوه دهنده و خودرو در اکثر مناطق کوهستانی کشورمان به چشم می‌خورد و از آنجایی که از اجزا طبیعی اکوسیستم مناطق کوهستانی است حتی در شرایط سخت و نامساعد نیز میوه فراوانی تولید می‌کنند.

نیاز آبی

نیاز خالص آبیاری آن حدود ۹۹۰۰ متر مکعب در هکتار است که بسته به روش‌های آبیاری به کار گرفته شده نیز ناخالص آبیاری، بیشتر از این مقدار می‌باشد.

نیاز کودی

زرشک بی دانه طالب خاک‌های نسبتاً سبک لومی – شنی با زهکش خوب در مناطق کوهپایه‌ای است و در خاک‌های گچی و آهکی نیز به خوبی رشد می‌کند، همچنین EC PH و بالا را نیز تحمل کرده نیازی به خاک‌های غنی ندارد. تحقیقات نشان داد که فسفر به کار رفته در طول تابستان باعث رشد گیاه در همان سال نگردیده، بلکه در بهار سال بعد اثرات خود را نشان داده و بیشتر فسفر موجود در رشد جدید ناشی از فسفر ذخیره شده در ریشه‌ها بوده‌است. فرایند انتقال فسفر به این صورت است که فسفر ابتدا بیشتر در ریشه‌ها ذخیره می‌شود، سپس به داخل مناطق رشد جدید حرکت می‌کند و فسفر جذب شده جدید، جایگزین فسفر منتقل شده از ریشه‌ها می‌شود.

زرشک در طب سنتی

زرشک دارای مزاج سرد و خشک است و مصلحهای آن عبارتند از: میخک، شکرسرخ و شیرینی‌های طبیعی … زرشک تسکین دهنده صفرا و خون و تشنگی و حرارت معده و کبد، تقویت‌کننده قلب و کبد معده گرم می‌باشد. به تنهایی یا با داروهای گرم مانند دارچین و عسل و … برای تقویت کبد سرد و تر و باز کردن انسداد مجاری کبدی و سردی احشا مفید است. مصرف زیاد آن برای سرد مزاجان بلغمی و سوداوی مضر است.

آشنایی باخواص بی نظیر زرشک

انواع عفونت هائی که زرشک می تواند در درمان آن ها موثر واقع شود عبارت است از عفونت گلو، مجاری ادراری مجاری معده ای روده ای، ریه ها، عفونتهای مخمری و اسهال است باید توجه کرد که پاره ای از عفونت ها در صورت مصرف نکردن آنتی بیوتیک ممکن است خطرناک باشد.زرشک

زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است. کشور ما ایران بزرگترین تولید کننده زرشک در دنیا است که در این میان استان خراسان و شهرستان قائنات با در اختیار داشتن نزدیک به ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.

 

 

 

خواص زرشک

خواص ریشه و پوست ساقه درخت زرشک

 

ریشه و پوست ساقه درخت زرشک، کبد را پاک و تقویت و اعمال دستگاه گوارش را منظم می کند. هم چنین سوء هاضمه را از بین می برد. بی اشتهایی را بر طرف کرده و نقرس و رماتیسم را بر طرف می کند. برای رفع یبوست مفید است. در درمان یرقان و زردی موثر بوده و برای معالجه بواسیر نافع است و فشار خون را پایین می آورد.

برای شست و شوی چشم می توانید از جوشانده ریشه و ساقه و زرشک استفاده کنید.

خواص زرشک

تقویت سیستم ایمنی بدن

درمان دیابت

درمان سرطان

کاهش فشار خون بالا

 

فواید دارویی و درمانی میوه زرشک

  1. لاغری و کاهش وزن

 

مطالعات نشان داده که زرشک یکی از بهترین میوه ها برای لاغری و کاهش وزن می باشد. مصرف زرشک و آب زرشک می تواند باعث افزایش چربی سوزی و در نتیجه باعث لاغری و کاهش وزن می شود.

  1. کبد و کبد چرب

 

مطالعات نشان داده که زرشک یکی از بهترین میوه ها برای پاکسازی و سم زدایی کبد و کیسه صفرا می باشد، زرشک همچنین برای درمان خانگی کبد چرب مفید است.

  1. دیابت و قند خون

 

زرشک برای جلوگیری و درمان دیابت مفید می باشد، تحقیقات نشان داده که زرشک برای کنترل دیابت بهتر از متفورمین عمل می کند.

 

مطالعات همچنین نشان داده که زرشک می تواند حساسیت به انسولین را بهبود ببخشد.

  1. کم خونی

 

زرشک غنی از ویتامین C می باشد که باعث افزایش جذب آهن شده و با بهبود جریان خون در بدن به درمان کم خونی کمک می کند.

  1. فشار خون

 

زرشک یکی از بهترین میوه ها برای کاهش فشار خون می باشد.

  1. سرماخوردگی

 

ویتامین C موجود در زرشک باعث تقویت سیستم ایمنی بدن شده و برای درمان سرماخوردگی، سرفه، گلودرد و سردرد مفید می باشد.

 

همچنین زرشک برای درمان سینوزیت، برونشیت و گرفتگی بینی هم مفید می باشد.

  1. معده و دستگاه گوارش

 

زرشک برای بهبود هضم غذا، کاهش معده درد و درمان زخم معده و درمان اسهال مفید می باشد.

 

یکی از مزایای شگفت انگیز زرشک این است که چون حاوی عوامل ضد باکتری و ضد قارچی است می تواند به درمان عفونت های دستگاه گوارش کمک کند.

  1. قلب

 

زرشک یکی از بهترین میوه ها برای درمان بیماری های قلبی ایسکمیک، آریتمی های قلبی و کورتیومیوپاتی می باشد.

 

همچنین زرشک با کاهش کلسترول و تری گلیسیرید خون سلامت قلب را بهبود می بخشد.

  1. خواص آب زرشک طبیعی

 

آب زرشک برای سم زدایی خون، کبد و کلیه، کاهش فشارخون بالا، درمان دیابت، کاهش چربی و کلسترول خون، درمان جوش صورت، لاغری و کاهش وزن و درمان سنگ کیسه صفرا مفید می باشد.

  1. خواص چای و دمنوش زرشک

 

چای و دم کرده زرشک برای پاکسازی و سم زدایی بدن مفید می باشد

دمنوش زرشک برای جلوگیری از ایجاد سنگ صفرا مفید است

چای زرشک حالت تهوع، استفراغ، سو هاضمه و سنگ کلیه را درمان می کند

 

 

  1. فواید برگ زرشک

برگ زرشک دارای مقدار زیادی ویتامین C بوده و برای تقویت سیستم ایمنی بدن و درمان اسکوربوت مفید می باشد
جویدن برگ زرشک باعث محکم شدن لثه و دندان می‌شود
برگ زرشک اسهال‌ مزمن را درمان می‌کند

 

 

عوارض و مضرات زرشک

 

زیاده روی در مصرف زرشک می تواند باعث خونریزی بینی و استفراغ شود

زرشک در نوزادان و کودکان می تواند زردی و یرقان را تشدید کند

زرشک برای زنان باردار و جنین مضر می باشد، زنان در دوران بارداری و شیردهی نباید زرشک مصرف کنند زیرا ممکن است باعث انقباض رحم و سقط جنین شود

 

ارزش غذایی زرشک

 

کالری : ۳۱۶

پروتئین : ۳٫۶ گرم

قند : ۲۷٫۲ گرم

فیبر : ۷٫۴ گرم

کربوهیدرات : ۶۳٫۹ گرم

14322-th4